Stamcel tegen sikkelcel? Dr. Biemond legt uit

 In Nieuws

Stamceltransplantatie voor sikkelcelziekte: Hoe staat het
daarmee in Nederland?
Interview Dr. Bart Biemond – AMC
Onlangs ging een filmpje van ABC Network over stamceltransplantatie bij
sikkelcelpatiënten viral. In dit filmpje is te zien hoe een vrouw die in Chicago een
succesvolle stamceltransplantatie heeft ondergaan nu genezen is van
sikkelcelziekte. Van de patiënten op wie deze methode wordt toegepast is 80{3d3af2a66faf3750747ae7a08860f3a52e665e6048a5eae90497ee3822e74a3b}
daarna klachtenvrij! In wetenschappelijke artikelen over deze methode wordt zelf
gesproken over een succesfactor van 92{3d3af2a66faf3750747ae7a08860f3a52e665e6048a5eae90497ee3822e74a3b}.
Wij kregen naar aanleiding van het ABC filmpje veel reacties. ‘Waarom hebben wij
dit niet in Nederland?’ Was een veel gestelde vraag . Reden om op onderzoek uit te
gaan. Hoe zit het eigenlijk met de ontwikkeling van stamceltransplantatie in relatie
tot volwassen patiënten met sikkelcelziekte in Nederland? Ik sprak dokter Bart
Biemond.

 

Ken je de methode die men in Chicago toepast op sikkelcelpatiënten?
Ja zeker, deze methode is enkele jaren geleden voor het eerst gepresenteerd
door een groep uit Washington. Zij lieten zien dat ze, zonder gebruik te maken
van chemotherapie, volwassen patiënten met sikkelcelziekte een
stamceltransplantatie konden laten ondergaan waarbij patiënten werden
genezen van deze ziekte. In een latere publicatie in 2014 werd dit geüpdatet met
gegevens van in totaal 30 getransplanteerde sikkelcelpatiënten. De meer recente
publicatie uit Chicago is in feite een bevestiging van de werkzaamheid en
veiligheid van deze methode. Met de 13 patiënten die in Chicago zijn
getransplanteerd zijn er nu dus in de medische literatuur 43 patiënten die op
volwassen leeftijd met deze nieuwe methode zijn getransplanteerd.
Ok klinkt goed. Hoe ver zijn wij in Nederland eigenlijk op gebied van
beenmerg- en stamceltransplantatie voor sikkelcelpatiënten?
Er bestaat in Leiden ervaring met het transplanteren van kinderen met
sikkelcelziekte. Hierbij wordt een methode gebruikt waarbij wel van
chemotherapie gebruikt wordt gemaakt. In het algemeen is er in de wereld veel
meer ervaring met het transplanteren van kinderen dan volwassenen met
sikkelcelziekte. Er zijn in het verleden ook twee volwassen patiënten met
sikkelcelziekte in Leiden getransplanteerd. Daarna hebben dergelijke
transplantaties niet meer plaatsgevonden in Nederland.
Hoe komt dat zo? Dat het daarna niet meer is toegepast.
Het grootste probleem is dat de meeste sikkelcelpatiënten geen beschikbare
donor in de familie hebben. De eerdere transplantaties die in Leiden bij
volwassen patiënten plaatsvonden waren met de stamcellen van directe
broers/zusters verricht waarbij wel chemotherapie werd gegeven overigens.
Is zo een transplantatie voor iedereen geschikt?
Voor volwassen patiënten is de methode waarmee nu in zowel Washington als
Chicago ervaring op is gedaan ook alleen geschikt voor het transplanteren van de
stamcellen van een volle broer of zus. Het gaat dus uitdrukkelijk niet om
transplantaties van beenmerg of stamcellen van andere familieleden of donoren
uit de donorbank.
Zijn er risico’s aan deze transplantaties verbonden ?
In de regel zijn er zeker risico’s verbonden aan
beenmerg/stamceltransplantaties. Vooral afstotingsverschijnselen (graft versus
host ziekte) kan aanleiding geven tot veel blijvende klachten en een vergroot
risico op overlijden. De risico’s van een beenmerg/stamcel transplantatie nemen
met het stijgen van de leeftijd toe.
Het fraaie van de methode uit Washington en Chicago is dat hierbij geen
afstotingsverschijnselen op zijn getreden en zijn geen patiënten overleden aan
de gevolgen van de transplantatie.
O, wauw. Waar kunnen patiënten terecht die een dergelijke behandeling
overwegen?
Voor kinderen is in Nederland afgesproken dat alle transplantaties voor
sikkelcelziekte in Leiden plaatsvinden. Voor volwassen bestaat zo’n afspraak niet
en is er in Nederland ook nauwelijks ervaring. In alle academische ziekenhuizen
is ervaring met stamceltransplantaties maar niet met het transplanteren van
volwassen sikkelcelpatiënten. In het AMC zijn we op dit moment bezig de
methode zoals toegepast in Washington en Chicago op te zetten en op korte
termijn uit te gaan voeren bij een patiënt die daarvoor aan de juiste
voorwaarden voldoet.
En mensen die stamcellen willen doneren. Kan dat ?
Nee, niet direct voor een bevriende sikkelcelpatiënt bijvoorbeeld. Bij het
transplanteren maken we nu gebruik van een broer of zuster die van dezelfde
vader en moeder komen. Zelfs dan is de kans dat die broer of zus geschikt is voor
transplantatie maar 25{3d3af2a66faf3750747ae7a08860f3a52e665e6048a5eae90497ee3822e74a3b} per broer of zus. De mogelijkheid om een niet-
familielid te gebruiken als donor is veel lastiger omdat er dan met een heel ander
schema gewerkt moet worden waar wel chemotherapie in gebruikt wordt en de
kansen op afstotingsverschijnselen (graft versus host ziekte) groter is.
Toch is het wel heel goed als mensen met een niet-Nederlandse achtergrond zich
aanmelden als stamceldonor omdat er een groot tekort is aan donoren met een
niet-Nederlandse achtergrond. Dit is zowel voor sikkelcelziekte in de toekomst
van belang maar ook voor patiënten met een niet-Nederlandse achtergrond voor
wie , als zij bijvoorbeeld aan een ernstige bloedziekte als leukemie worden
behandeld, het ook vaak moeilijk is een geschikte donor te vinden.

Laatste berichten

Laat jouw commentaar achter

Begin met typen en druk op enter om te zoeken